Valverde en panacheren

Sinds ik stemgerechtigd ben, zal ik dit jaar pas voor de negende keer een nieuw gemeentebestuur mogen kiezen. Wel bitter weinig gezien mijn leeftijd. Eén verkiezing heb ik op enkele maanden na gemist. Je mocht destijds wel vanaf je 18de voor het vaderland sterven, maar om te stemmen moest je wel wachten tot je 21ste. Maar… vanaf het ogenblik dat ik als medeburger voor “vol” werd beschouwd, heb ik geen enkele verkiezing gemist. Het onderscheid tussen ‘stemrecht’ en ‘kiesplicht’ heb ik nooit gemaakt; voor mij zijn die begrippen één en ondeelbaar. Als je ook maar enigszins als democraat beschouwd wilt worden, moet je ook maar deel uitmaken van de democratie en daar niet alleen de lusten uitpikken maar ook de lasten dragen. Vooral als Leuvenaar zou je hoog moeten oplopen met het begrip stemrecht. Immers, op 18 april 1902 liep in deze stad een vreedzame betoging voor algemeen stemrecht uit op een kleine veldslag waarbij 6 doden en ettelijke gewonden te betreuren vielen. Daar word je op het Quinten Mesysplein en de stadsbegraafplaats nog dagelijks aan herinnerd. En waarom je dan het stemhokje ontvluchten?

Hoe in hemelsnaam komt een mens nu bij dit soort beschouwingen? Wel, op deze 1 oktober gaat bij zo’n kleine 400 Leuvenaars een alarmlichtje branden, beginnen de zenuwen door de keel te gieren, begint het schoentje te wringen. Binnen exact twee weken weten we hoe de kaarten geschud zijn en welke 47 Leuvenaars een zitje in het stadhuis veroverd hebben. Bij die mensen begint het nu warm zo niet gloeiend heet te worden. Verkiezingskoorts, heet dat. Zelf heb ik er vier keer tot over mijn oren in gezeten. Nu ja, ik minder dan mijn teerbeminde die vier keer verkozen werd. Ik zweer je, het was in die periode vòòr de verkiezingen geen pretje met haar huishoudentje te spelen. Nadien ook vaak niet; daar niet van.

Dan was er gisterenavond nog één element dat me aan het denken zette. Tijdens de uitzending Sportweekend kreeg ik Wout Van Aert te zien, ergens op een podium in Ohio. Op het hoofd een zwart petje met daarop in witte letters het woord ‘Panache’. Dat woord slaat niet alleen op de bravoure waarmee Wout zich een weg baant doorheen het wielerpeloton (afgezien van zijn minder fraaie moddergevecht met Nick Nuyens) maar haalde bij mij herinneringen op aan het begrip ‘panacheren’. Dat was een typisch Belgisch politiek fenomeen waarbij je bij gemeentelijke verkiezingen je stem mocht verdelen over kandidaten van verschillende partijen. Oudere medemensen kennen het wellicht nog. Zelf heb ik het maar één keer mogen beleven, de eerste keer dat ik in 1970 mocht stemmen, maar in al mijn jeugdige overmoed was mijn keuze toen al rotsvast bepaald. Je dacht niet verder dan je neus lang was en je mening over de politieke draagwijdte van je keuze was nog lang niet zo voldragen als nu. Bij de volgende verkiezingen in 1976 – na de fusie van gemeenten – werd het principe van panacheren afgeschaft en mocht je alleen nog voor een of meerdere kandidaten op dezelfde lijst stemmen. Of een lijststem aanstippen. Daar haalden politieke partijen wel enig voordeel uit. Bij hen klonk het argument dat slechts een kleine minderheid van de mogelijkheid tot panacheren gebruik maakte (volgens sommige bronnen zo’n 2,5 %) en dat het dus best kon verdwijnen.

Historisch gezien past daar toch minstens een randbemerking bij. Tot in de jaren zestig had je in zowat de helft van de gemeenten slechts de keuze tussen twee partijen: katholiek of niet-confessioneel gebonden. Je was pro het ene kamp en dus contra het andere. Panacheren had toen maar weinig zin. Later, na de fusies van gemeenten en het afkalven van de verzuiling, werd het politieke palet iets gekleurder en net toen het systeem aantrekkelijk werd, ging het panacheren paradoxaal genoeg op de schopstoel.

Ik kan er best in komen dat het destijds geen sinecure was om de met potlood uitgebrachte stemmen te tellen en dat het een warrige karwei betekende. Dat argument zou je thans nog kunnen aannemen in 145 van de 308 Vlaamse gemeenten. Vooral in Oost- en West-Vlaanderen blijft men bij het rode potlood zweren maar in de andere 163 gemeenten wordt digitaal gestemd. Naar het argument dat de stemcomputers het onmogelijk maken om voor meerdere partijen te stemmen, wil ik niet eens luisteren. Wat dan met Flanders Technology dat Gaston Geens (Wat we zelf doen, doen we beter) destijds uit de grond stampte? We zijn op dat vlak intussen toch wel iets verder gevorderd dan in de jaren 80 van vorige eeuw. In dit land kun je over de koppen lopen van bekwame informatietechnologen. Mij krijg je niet verteld dat die de capaciteit niet hebben om in een mum van tijd de software aan te passen om het panacheren mogelijk en erg toegankelijk te maken.

Kijk, in Leuven zijn er 47 zitjes te begeven. Nu mag ik een x-aantal voorkeurstemmen uitdelen op dezelfde lijst. Desnoods mag ik zelfs 47 bolletjes inkleuren. Op dezelfde lijst, weliswaar. Tja, maar ook in andere clubjes zitten toevallig mensen waarvan ik overtuigd ben dat ze het met mijn stad goed menen en die bijzonder zorgzaam zouden besturen. Helaas, voor die mijns inziens bekwame mensen mag ik niet stemmen. Democratisch?

Meer nog. Er wordt nu nogal wat trammelant gemaakt rond reeds op voorhand achter de schermen van partijcenakels bedisselde afspraken, lang voor de verkiezingen. Wel, panacheren zou het mogelijk maken dat mijn stem aantoont wie met wie mag samenwerken, eventueel invloed heeft op de samenstelling van een al of niet noodzakelijke coalitie en wie er in het schepencollege thuishoort en wie vooral niet. Kortom, de macht zou weer iets meer in handen van de kiezer terecht komen en iets minder partijgebonden zijn. Controversieel? Ongetwijfeld. Niet realiseerbaar? Komaan, hé.

And now for something completely different! De wereldboogtrui voor Valverde; ik gun het hem van harte. Na zo’n carrière, twee zilveren en vier bronzen medailles, mag je wel eens aanspraak maken op goud. Maar of dit een goede zaak voor het imago van het wielrennen is, weet ik zo nog niet. Aan deze titel zal wel altijd een verbrand geurtje blijven kleven. Het stilzwijgen over zijn betrokkenheid bij de Fuentes-affaire blijft een zware hypotheek leggen op een overigens prachtig palmares van deze ongetwijfeld grote kampioen. Zonde toch.

Advertenties

Een reactie op “Valverde en panacheren

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s